٢- کانال ورودی آب در مناطقی که محل گذر مردم یا مسافرین و یا عبور و مرور دام و نیز خطر ریزش کوه است ، بایستی
سرپوشیده باشد.
٣- کانال ها،لوله های انتقال آب و همچنین شیرها از جنس مناسب باشد تا در اثر تماس مستمر با آب دچار خوردگی و
زنگ زدگی نشوند .
٤- شبکه تخلیه آب باید به صورت کانال های سیمانی برای جمع آوری آب خروجی از کلیه بخش ها طراحی شوند.
ماده 15 - تاسیسات مرکز تکثیر و پرورش زالو باید دارای شرایط و ضوابط بهداشتی زیر باشند :
١- سامانه تهویه به شکلی طراحی شود که جهت گردش هوا از قسمت خروج زالو به سمت قسمت دریافت ( از انتها به ابتدا )
باشد .
٨٦ باشد . /٤/٢٤ -٤٤/ ٢- رعایت سایر شرایط و ضوابط بهداشتی تاسیسات باید مطابق بخشنامه ٢١٣٨١
ماده 16 - تجهیزات و وسایل مورد نیاز مرکز باید دارای شرایط و ضوابط بهداشتی زیر باشند :
١- به شکلی طراحی و ساخته شده باشند که تمام سطوح آن ها به راحتی قابل تمیز کردن و ضدعفونی باشد.
٢- روشویی ها باید مجهز به شیر هایی باشند که بدون دخالت دست باز و بسته شوند.
٣- درکنار هر روشویی وجود صابون مایع،حوله کاغذی یک بار مصرف و ماده ضدعفونی کننده مناسب وهمچنین سطل زباله
درب دار ضروری می باشد.
٤- مرکز باید دارای سطل های مناسب درب دار برای جمع آوری ضایعات باشد.
٥- کلیه اتصالات ثابت روی دیوارها مانند لوله های آب و کابل های برق باید دارای فاصله مناسب از دیوار یا کف بوده به
شکلی که قسمت های پشتی آنها به راحتی تمیز شده و از تجمع مواد جلوگیری شود .
ماده 17 - مساحت تاسیسات جنبی باید حداقل یک پنجم تا یک هفتم تاسیسات اصلی باشد و شامل ساختمان اداری و کارگری،
رختکن،سرویس های بهداشتی، انبار خوراک و لوازم ، نمازخانه و سالن غذا خوری می باشند.
ماده 18 - تاسیسات جنبی مرکز باید دارای شرایط و ضوابط بهداشتی به شرح زیر باشند :

١- احداث رختکن و سرویس های بهداشتی در مبادی ورودی مرکز ضروری است.
٢- درصورت به کارگیری کارکنان خانم و آقا، ایجاد رختکن های اختصاصی الزامی است .
٨
٣- رختکن باید به نحوی طراحی شود که برای هر کارگر حداقل دو جایگاه کمد (یک کمد برای لباس کار و یک کمد برای
لباس شخصی) پیش بینی شود .
٤- سرویس بهداشتی باید مجهز به امکانات لازم برای شستشو و ضدعفونی دست ها باشند و فاضلاب آن به رودخانه و
همچنین مخازن نفوذ نداشته باشد.
٥- سرویس بهداشتی باید دارای نور کافی و تهویه مناسب بوده و به سالن های تکثیر و پرورش راه نداشته باشد و دارای
روشویی هایی مجهز به آب سرد و گرم،صابون مایع،حوله کاغذی یک بار مصرف بوده و یک سطل درب دار باشد .
٦- در صورتی که غذای زالو از بیرون از مرکز تامین می شود ، انبار خوراک باید در نزدیکی درب ورودی مرکز باشد تا از تردد
اضافی خودرو در مرکز جلوگیری شود.
٧- انبارخوراک باید طوری ساخته شود که از نظر کنترل رطوبت،دما،مبارزه با جوندگان وحشرات موذی دارای امکانات مناسب
بوده و مجهز به پالت (محکم، مناسب و قابل شستشو و ضدعفونی) جهت نگهداری خوراک باشد.
٨- در صورتی که غذای زالو در مرکز آماده می شود احداث اتاق آماده سازی خوراک با حداقل مساحت ٢٠ متر مربع برای
استقرار دستگاه های میکسر ( مخلوط کن ) و پلت زن در مجاورت انبار خوراک الزامی است.
٩- احداث انبار لوازم به منظور نگهداری لوازم جنبی مرکز الزامی است . این انبار باید دارای قفسه های اختصاصی و یا
امکانات لازم بری نگهداری دارو ، مواد شیمیایی ، سموم و ضدعفونی های مجاز ، به صورت کاملا مجزا باشد .
١٠ - ساختمان اداری باید در نزدیکی درب ورودی مرکز ایجاد شود .
١١ - مرکز بایستی دارای چاه تلفات برای معدوم کردن تلفات و یا امکانات لازم برای انتقال بهداشتی ضایعات به مراکز مجاز
باشد. چاه تلفات باید در دورترین نقطه مرکز به سمت درب ورودی/ خروجی احداث شوند.
١٢ - احداث حوضچه/ داکت ضد عفونی در محل ورودی مرکز برای ضدعفونی چرخ های اتومبیل ضروری است .
١٣ - در ورودی به محوطه مخازن تکثیر و پرورش، حوضچه های ضدعفونی چکمه پرسنل و روشویی برای شستشو و
ضدعفونی دست ها باید تعبیه شوند.
١٤ - موتورخانه بایستی در خارج از تأسیسات احداث و تمهیدات لازم به منظور جلوگیری از امکان نشت و خروج روغن و سایر
آلاینده های نفتی از موتورخانه به آب پیرامون در نظر گرفته شود.
١٥ - محصور بودن مرکز به منظور کنترل ورود و خروج افراد و جلوگیری از ورود حیوانات و افراد متفرقه با نصب علائم
اخطار دهنده و تعیین منطقه ممنوعه الزامی است.
١٦ - کف، دیوار و سقف تاسیسات ( رختکن ، سرویس های بهداشتی و انبارها ) باید قابل شستشو و ضدعفونی کردن باشند.
١٧ - مرکز باید نیروی برق مورد نیاز خود را از شبکه سراسری و یا از نیروگاه( ژنراتور ) اختصاصی حداقل برابر با ظرفیت مورد
نیاز تامین نماید.
١٨ - در صورت عدم استفاده از شبکه برق سراسری باید محلی به عنوان نیروگاه برای استقرار ژنراتور اختصاصی در نظر گرفته
شود .
١٩ - محلی برای نصب مولد برق اضطراری به منظور تولید برق مورد نیاز، متناسب با نیاز تجهیزات برقی که در مواقع قطع
برق شبکه و یا خرابی نیروگاه اختصاصی استفاده از آن ها ضروری می باشد ، باید در نظر گرفته شود .
ماده 19 - در صورت استفاده از سیستم باز، ارائه طرح فنی در خصوص عدم آلودگی های زیست محیطی و درمان آب خروجی
بایستی انجام شود .
ماده 20 - تغذیه زالو با ضایعات کشتارگاهی و خون حیوانات دیگر ممنوع است .
ماده 21 - استفاده از جلبلک،حلزون و مواد غذایی بدون پایه خون بلامانع است .
ماده 22 - زالو ها بایستی سابقه خونخواری نداشته باشند .
ماده 23 - تهیه زالو های مولد ( بالغین ) از طبیعت یا مراکز دیگر مجاز می باشد .
ماده 24 - قبل از استفاده از مخازن باید از وضعیت بهداشت مناسب و ضد عفونی آن ها اطمینان کامل حاصل شود.
ماده 25 - برای جلوگیری از فرار زالوها باید محیط سطح مخزن توسط توری پوشیده شود.
١٣٨٩/١٢/ ٤٣ مورخ ١٨ / ماده 26 - صدور پروانه های بهداشتی تاسیس وبهره برداری برابر مفاد دستورالعمل شماره ٩٤٠١٥ ١٣٨٩ ) سازمان می باشد . /٤٣/ ( کد ٠٣
0 میلی گرم در لیتر / دی اکسید کربن کمتر از 05
در آب ورودی محل تکثیر می باشد . COD = 10 mg/lit و BOD5 = 1 mg/lit حد مجاز
ماده 10 - آب مصرفی جهت شستشو و ضدعفونی تاسیسات و آشامیدن کارکنان باید دارای شرایط زیر باشد :
١- شرایط آب آشامیدنی را دارا باشد.
٢- با فشار مناسب در تمام محل های مورد نیاز در دسترس باشد.
٣- در مناطقی که احتمال قطع یا کاهش فشار آب وجود دارد ، امکانات کافی برای ذخیره (منبع ذخیره آب) برای استفاده
از آب در مواقع ضروری فراهم باشد.
٤- در تمام ساعات کار، آب گرم بهداشتی با فشار و میزان کافی در دسترس باشد.
ماده 11 - رعایت حریم بهداشتی با اماکن دامی و صنایع وابسته به دام ، عوارض طبیعی و تاسیساتی و مناطق مسکونی به شرح
زیر الزامی است :
١- حریم بهداشتی با اماکن دامی و صنایع وابسته به دام مطابق با جدول شماره ( ٢ ) می باشد.
جدول شماره( 2) : حریم بهداشتی مراکز تکثیر و پرورشزالو :
اماکن دامی و صنایع وابسته به دام مراکز تکثیر و پرورشزالو
اماکن دامی متر
واحدهای پرورش ونگهداری گاو وگاومیش
اصلاح نژادی و تحقیقاتی 500
داشتی ( شیری و گوشتی) و پرواربندی 100
واحدهای پرورشو
نگهداری گوسفند و بز
اصلاح نژادی و تحقیقاتی 500
داشتی و پرواربندی 100
واحدهای پرورش و نگهداری شتر
داشتی و پرواری 100
واحدهای تکثیر، پرورش و سوارکاری اسب و استر
اصلاح نژادی و تحقیقاتی 500
واحدهای تکثیر و پرورشاسب و استر و نگهداری سیلمی 100
کانون های سوار کاری و پرورشگاه ها و واحدهای تربیت اسب 100
حیوانات پوستی وآزمایشگاهی
خرگوش، نوتریا ، چین چیلا و حیوانات آزمایشگاهی
سمور( خز) ،و ایلتیس( پلی کت) وروباه100
سگ و گربه 100
مراکز پروش ماکیان
( مرغ و خروس)
لاین 1000
اجداد 500
مادر ، پولت ، تخمگذار و گوشتی 100
مراکز تکثیر و پرورشآبزیان 100
سایر ماکیان مادر و پرورشی 100
پرندگان زینتی 100
زنبورعسل
تکثیر و پرورش ملکه 100
زنبورداری -
میادین دام عرضه و کشتاری 100
صنایع وابسته به دام
کارخانجات جوجه کشی 100
خوراک دام ، طیور و آبزیان 100
کارخانجات تبدیل ضایعات 100
کشتارگاه دام و طیور 100
سردخانه مواد پروتئینی 100
کارگاه های فرآوری وبسته بندی فرآورده های خام دامی 100
تبصره ( 1) : باتوجه به اینکه فواصل مندرج در جدول فوق به صورت تأسیسات به تأسیسات (آخرین تأسیسات واحد با
اولین تأسیسات واحد دیگر ) محاسبه می گردد لذا هر گونه توسعه در واحد بایستی ضمن رعایت فواصل فوق الاشاره،
با هماهنگی قبلی و موافقت اداره کل انجام پذیرد .
تبصره ( 2) : در صورت وجود عوارضطبیعی از قبیل تپه،کوه،دره،جنگل،رودخانه و غیره که محدودیت تردد ایجاد
می کنند و یا در صورت درخت کاری به عمق ٦ متر و کاشت درخت حداقل در ٣ ردیف،فواصل مندرج در جدول فوق
می تواند حداکثر تا ٢٠ ( بیست) در صد کاهش یابد.
تبصره ( 3) : در استان های مازندران،گیلان،گلستان و مناطق اقلیمی مشابه در صورت ضرورت و بنا به نظر کمیسیون
استانی ، فواصل مندرج در جداول فوق را می توان حداکثر تا ١٠ درصد کاهش داد .
تبصره ( 4) : فواصل مندرج در جدول شماره ( ٢ ) شامل هیچگونه تخفیف و تعدیل دیگری نمی شود .
٢- رعایت فاصله با سکونت گاه ها (استان،شهرستان،شهر و روستا)،دریا،رودخانه،پارک،تالاب،دریاچه،چاه های آب شرب و
قنوات،برابرحریم تعیین شده از سوی سازمان حفاظت محیط زیست الزامی می باشد.
تبصره ( 5) : تکثیر و پرورش زالو در واحدهای آپارتمانی و منازل مسکونی ممنوع می باشد .
٣- مراکز تکثیر و پرورش زالو در سطح ٢ مراکز پرورش دام ( اماکن دامی ) و صنایع وابسته به دام طبقه بندی می شوند
١٣٨٨ ( ضوابط و /٦/ و رعایت حریم بهداشتی با واحدهای صنعتی و خدماتی برابر دستورالعمل اجرایی ٤٦٣٨ /د - ٢٢
معیارهای استقرار اماکن دامی و صنایع وابسته به دام ) الزامی است.
٤- فاصله با جاده (اتوبان،بزرگراه،اصلی و فرعی ) و نیز با فرودگاه ( بین المللی و منطقه ای )،حریم تعیین شده از سوی
وزارت راه و شهرسازی ملاک عمل می باشد .
ماده 12 - طرح و نقشه ساختمان ، تاسیسات و مشخصات دستگاه ها باید توسط متقاضی متناسب با ظرفیت و براساس اصول
عملیات صحیح پرورش ) و امنیت زیستی به نحوی تهیه و ارایه شود که علاوه بر ) GHP، ( عملیات صحیح تولید ) GMP
تامین میزان فضاهای لازم ، شامل تاسیسات اصلی و جنبی با مشخصات زیر باشد:
١- سالن تکثیر (انکوباسیون) : مساحت این سالن که برای استقرار مخازن تکثیر و پرورش زالو استفاده می شود ، باید متناسب
با ظرفیت واحد باشد.
٢- سالن پرورش : پس از تکثیر زالو ،لاروهای تولید شده به مخازن موجود که در مجاورت سالن تکثیر احداث می گردد ،
منتقل می شوند.
تبصره ( 1) : در سیستم باز احداث استخر برای تکثیر و پرورش بلامانع است .
٣- سالن پرورش و تکثیر جلبک که در مجاورت سالن پرورش و تکثیر زالو با ارتباط غیر مستقیم ( دریچه ) با آن احداث
می شود .
تبصره ( 2) : حداقل مساحت مورد نیاز ١٢ متر مربع می باشد .
تبصره ( 3) : در صورت تامین غذا ( جلبلک ) از مراکز تولید مورد تایید سازمان ، نیاز به احداث این واحد نمی باشد .
٧
ماده 13 - مخازن تکثیر و پرورش زالو باید دارای ویژگی ها و شرایط زیر باشند :
١- از جنس بتن ، شیشه ( آکواریوم ) و یا فایبر گلاس و به شکل مستطیل باشند.
٢- قابلیت شستشو و ضدعفونی کردن را دارا بوده و مجهز به کانال یا لوله آبرسان مستقل اختصاصی،زهکش عمومی و
مجرای تخلیه آب باشند .
٣- هر مخزن بایستی جهت پیشگیری از بیماری ها و درصورت نیاز عملیات درمانی دارای ورودی و خروجی جداگانه ای
باشد.
٢ درصد باشد . / ٤- شیب کف استخر ٥
ماده 14 - کانال ها و شبکه های ورودی و خروجی آب باید دارای شرایط ذیل باشند :
١- شبکه های آبرسانی باید آب مورد نیاز هریک از بخش های تولید را با کیفیت مناسب تامین کند .
٢- کانال ورودی آب در مناطقی که محل گذر مردم یا مسافرین و یا عبور و مرور دام و نیز خطر ریزش کوه است ، بایستی
سرپوشیده باشد.
٣- کانال ها،لوله های انتقال آب و همچنین شیرها از جنس مناسب باشد تا در اثر تماس مستمر با آب دچار خوردگی و
زنگ زدگی نشوند .
٤- شبکه تخلیه آب باید به صورت کانال های سیمانی برای جمع آوری آب خروجی از کلیه بخش ها طراحی شوند.
ماده 15 - تاسیسات مرکز تکثیر و پرورش زالو باید دارای شرایط و ضوابط بهداشتی زیر باشند :
١- سامانه تهویه به شکلی طراحی شود که جهت گردش هوا از قسمت خروج زالو به سمت قسمت دریافت ( از انتها به ابتدا )
باشد .
٨٦ باشد . /٤/٢٤ -٤٤/ ٢- رعایت سایر شرایط و ضوابط بهداشتی تاسیسات باید مطابق بخشنامه ٢١٣٨١
ماده 16 - تجهیزات و وسایل مورد نیاز مرکز باید دارای شرایط و ضوابط بهداشتی زیر باشند :
١- به شکلی طراحی و ساخته شده باشند که تمام سطوح آن ها به راحتی قابل تمیز کردن و ضدعفونی باشد.
٢- روشویی ها باید مجهز به شیر هایی باشند که بدون دخالت دست باز و بسته شوند.
٣- درکنار هر روشویی وجود صابون مایع،حوله کاغذی یک بار مصرف و ماده ضدعفونی کننده مناسب وهمچنین سطل زباله
درب دار ضروری می باشد.
٤- مرکز باید دارای سطل های مناسب درب دار برای جمع آوری ضایعات باشد.
٥- کلیه اتصالات ثابت روی دیوارها مانند لوله های آب و کابل های برق باید دارای فاصله مناسب از دیوار یا کف بوده به
شکلی که قسمت های پشتی آنها به راحتی تمیز شده و از تجمع مواد جلوگیری شود .
ماده 17 - مساحت تاسیسات جنبی باید حداقل یک پنجم تا یک هفتم تاسیسات اصلی باشد و شامل ساختمان اداری و کارگری،
رختکن،سرویس های بهداشتی، انبار خوراک و لوازم ، نمازخانه و سالن غذا خوری می باشند.
ماده 18 - تاسیسات جنبی مرکز باید دارای شرایط و ضوابط بهداشتی به شرح زیر باشند :
١- احداث رختکن و سرویس های بهداشتی در مبادی ورودی مرکز ضروری است.
٢- درصورت به کارگیری کارکنان خانم و آقا، ایجاد رختکن های اختصاصی الزامی است .
٨
٣- رختکن باید به نحوی طراحی شود که برای هر کارگر حداقل دو جایگاه کمد (یک کمد برای لباس کار و یک کمد برای
لباس شخصی) پیش بینی شود .
٤- سرویس بهداشتی باید مجهز به امکانات لازم برای شستشو و ضدعفونی دست ها باشند و فاضلاب آن به رودخانه و
همچنین مخازن نفوذ نداشته باشد.
٥- سرویس بهداشتی باید دارای نور کافی و تهویه مناسب بوده و به سالن های تکثیر و پرورش راه نداشته باشد و دارای
روشویی هایی مجهز به آب سرد و گرم،صابون مایع،حوله کاغذی یک بار مصرف بوده و یک سطل درب دار باشد .
٦- در صورتی که غذای زالو از بیرون از مرکز تامین می شود ، انبار خوراک باید در نزدیکی درب ورودی مرکز باشد تا از تردد
اضافی خودرو در مرکز جلوگیری شود.
٧- انبارخوراک باید طوری ساخته شود که از نظر کنترل رطوبت،دما،مبارزه با جوندگان وحشرات موذی دارای امکانات مناسب
بوده و مجهز به پالت (محکم، مناسب و قابل شستشو و ضدعفونی) جهت نگهداری خوراک باشد.
٨- در صورتی که غذای زالو در مرکز آماده می شود احداث اتاق آماده سازی خوراک با حداقل مساحت ٢٠ متر مربع برای
استقرار دستگاه های میکسر ( مخلوط کن ) و پلت زن در مجاورت انبار خوراک الزامی است.
٩- احداث انبار لوازم به منظور نگهداری لوازم جنبی مرکز الزامی است . این انبار باید دارای قفسه های اختصاصی و یا
امکانات لازم بری نگهداری دارو ، مواد شیمیایی ، سموم و ضدعفونی های مجاز ، به صورت کاملا مجزا باشد .
١٠ - ساختمان اداری باید در نزدیکی درب ورودی مرکز ایجاد شود .
١١ - مرکز بایستی دارای چاه تلفات برای معدوم کردن تلفات و یا امکانات لازم برای انتقال بهداشتی ضایعات به مراکز مجاز
باشد. چاه تلفات باید در دورترین نقطه مرکز به سمت درب ورودی/ خروجی احداث شوند.
١٢ - احداث حوضچه/ داکت ضد عفونی در محل ورودی مرکز برای ضدعفونی چرخ های اتومبیل ضروری است .
١٣ - در ورودی به محوطه مخازن تکثیر و پرورش، حوضچه های ضدعفونی چکمه پرسنل و روشویی برای شستشو و
ضدعفونی دست ها باید تعبیه شوند.
١٤ - موتورخانه بایستی در خارج از تأسیسات احداث و تمهیدات لازم به منظور جلوگیری از امکان نشت و خروج روغن و سایر
آلاینده های نفتی از موتورخانه به آب پیرامون در نظر گرفته شود.
١٥ - محصور بودن مرکز به منظور کنترل ورود و خروج افراد و جلوگیری از ورود حیوانات و افراد متفرقه با نصب علائم
اخطار دهنده و تعیین منطقه ممنوعه الزامی است.
١٦ - کف، دیوار و سقف تاسیسات ( رختکن ، سرویس های بهداشتی و انبارها ) باید قابل شستشو و ضدعفونی کردن باشند.
١٧ - مرکز باید نیروی برق مورد نیاز خود را از شبکه سراسری و یا از نیروگاه( ژنراتور ) اختصاصی حداقل برابر با ظرفیت مورد
نیاز تامین نماید.
١٨ - در صورت عدم استفاده از شبکه برق سراسری باید محلی به عنوان نیروگاه برای استقرار ژنراتور اختصاصی در نظر گرفته
شود .
١٩ - محلی برای نصب مولد برق اضطراری به منظور تولید برق مورد نیاز، متناسب با نیاز تجهیزات برقی که در مواقع قطع
برق شبکه و یا خرابی نیروگاه اختصاصی استفاده از آن ها ضروری می باشد ، باید در نظر گرفته شود .
ماده 19 - در صورت استفاده از سیستم باز، ارائه طرح فنی در خصوص عدم آلودگی های زیست محیطی و درمان آب خروجی
بایستی انجام شود .
ماده 20 - تغذیه زالو با ضایعات کشتارگاهی و خون حیوانات دیگر ممنوع است .
ماده 21 - استفاده از جلبلک،حلزون و مواد غذایی بدون پایه خون بلامانع است .
ماده 22 - زالو ها بایستی سابقه خونخواری نداشته باشند .
ماده 23 - تهیه زالو های مولد ( بالغین ) از طبیعت یا مراکز دیگر مجاز می باشد .
ماده 24 - قبل از استفاده از مخازن باید از وضعیت بهداشت مناسب و ضد عفونی آن ها اطمینان کامل حاصل شود.
ماده 25 - برای جلوگیری از فرار زالوها باید محیط سطح مخزن توسط توری پوشیده شود.
١٣٨٩/١٢/ ٤٣ مورخ ١٨ / ماده 26 - صدور پروانه های بهداشتی تاسیس وبهره برداری برابر مفاد دستورالعمل شماره ٩٤٠١٥ ١٣٨٩ ) سازمان می باشد . /٤٣/ ( کد ٠٣